Van een beroep naar een opleiding

Soms kijk ik het programma First dates. Meestal om de tijd te vullen en ik geen zin heb om iets anders te gaan doen in de tussentijd. Zo heel geweldig vind ik het programma eigenlijk niet.


First dates is een programma waarin mensen elkaar voor het eerst ontmoeten op een blind date. De kandidaten zijn via een systeem aan elkaar gekoppeld en gaan ter plekke uit eten. En er volgt kennismaking aan de bar en een leuk gesprek aan tafel. Of niet, dat kan ook. En natuurlijk vraagt de één altijd aan de ander: ‘wat doe je voor werk?’

Rick en Eline zijn aan elkaar gekoppeld. Eline is student Toerisme management en Rick als vertelt dat hij bij een bedrijf werkt dat insecten kweekt, zie je Eline fronsen en ze zegt ‘Insecten kweekt, kan dat dan?’
Ik had er ook nog nooit van gehoord. Rick blijkt teeltspecialist te zijn.

Oké, denk ik dan. Teeltspecialist, wat is het en wat voor een opleiding moet je daar voor hebben gehad? En dan bedenk ik me: stel je nou voor dat ik een jongere ben die een studie kan gaan kiezen? Hoe kom ik er dan achter wat dit beroep inhoudt en welke opleiding moet je daarvoor gehad hebben? Ik ga dus maar op zoek.

Wanneer je iemand ontmoet die iets over zijn werk vertelt, dan kun je natuurlijk altijd vragen welke opleiding hij of zij gedaan heeft. Dat is de makkelijkste manier. Deze keer ben ik op internet op zoek gegaan, want ik ken Rick niet persoonlijk en dan kan Google me vast verder helpen. En ik heb Google gevraagd: ‘Welke opleiding heb je nodig om insecten te kweken’. (Zonder vraagteken, want dat heeft Google niet nodig)

Kun je cashen met krekels?

De website geeft de mogelijkheid om filters te gebruiken en ik vink het thema Opleidingen aan. Dan komt er tevoorschijn:

Kun je cashen met krekels?
en
Kun je een kreeft sla laten kweken?

Beide klinken geweldig en ik kies voor het cashen met krekels. Om te cashen met krekels moet je ze tenslotte eerst kweken. Het blijkt gekoppeld te zijn aan de opleiding bedrijfskunde en agri-foodbusiness. Naast het verhaal van de student die met krekels de wereld wil gaan redden, zie ik ook twee buttons. Eén die de mogelijkheid biedt om te komen proefstuderen en één om in te schrijven voor een online open dag.

Weet ik nu 100% zeker dat je de opleiding Bedrijfskunde en agri-foodbusiness moet volgen om teeltspecialist te worden? Nee dat niet.

Ik ga besluit ook nog even om te gaan kijken bij de kreeft die sla zou kunnen kweken.
De twee studenten die zich hiermee bezighouden, blijken de opleiding Toegepaste biologie te volgen.

En ik  klik op het tabblad Over de opleiding en vervolgens download ik de PDF waar meer informatie instaat over de opleiding.
En daar vind ik wat ik zoek:

Met jouw onderzoek lever je een bijdrage aan een duurzame leefomgeving, bijvoorbeeld met milieuvriendelijke teeltmethoden of veehouderij.

en even verderop staan er een aantal beroepen genoemd:
– Specialist diervoeding
– Onderzoeker insectenkweek
– Projectmedewerker watersystemen
– Ecologisch adviseur
– Adviseur geiten
– Assistent veredelaar

En ja hoor: Onderzoeker insectenkweek Nu kan ik Rick als Teeltspecialist koppelen aan een opleiding. Dit kan niet missen! Ook hier kun je een online open dag volgen en proefstuderen en kun je al je vragen stellen. Of meeliften op de vragen van anderen als je zelf niet zo goed bent in het stellen van vragen.

Aan het eind van de opname wordt aan Eline en Rick gevraagd of ze elkaar nog eens willen zien. Rick ziet het wel zitten, maar Eline haakt af. Zouden het toch de insecten geweest zijn? Ik ben benieuwd naar de beroepen van het volgende koppel. Het blijken een psychiatrisch verpleegkundige en een jobcoach te zijn. Ook leuk.

Om een beroep aan een opleiding te koppelen doorloop je dus heel wat stappen. Zie jij er tegenop om in je eentje dit soort informatie op te zoeken?
Weet jij nog niet welke studie je wilt gaan doen? Geen probleem. Ook daar help ik je graag mee. Ik heb een aantal handige instrumenten die ik daarvoor kan inzetten.
Je leest er hier meer over.


Via social media las ik allerlei berichten over studie-uitval, passend onderwijs en problemen bij het kiezen en van een opleiding. Mijn zoons hebben alle drie een Loopbaanoriëntatie en -Begeleidingsprogramma (ook wel LOB-les genoemd) gevolgd op de middelbare school. En ook zij liepen tegen de grenzen hiervan aan. Langzamerhand ontstond er bij mij een aanname die ik wilde nagaan:

LOB voldoet niet bij het kiezen van een studie

Een studie kiezen kan een enorme opgave zijn. Er is ook zo veel keuze. Eerst moeten ze al op heel jonge leeftijd een profiel kiezen. Alsof ze met 14 jaar al weten wat ze later willen worden! Vervolgens krijgen ze op de middelbare school een LOB-lessen dat ze helpt om een beroep te kiezen. Ik spreek geregeld jongeren maar geen van allen zijn enthousiast over het LOB programma van hun middelbare school. Dat kan natuurlijk ook aan de pubertijd liggen. Zonde van je tijd en je krijgt er geen cijfer voor, dus waarom zou je er moeite voor doen? Toch is er naar mijn idee meer aan de hand. Zeker als het gaat om jongeren met Autisme en ADHD.

Het programma helpt jongeren in hun onderzoek naar het beroep dat ze later willen uitvoeren en de opleiding die ze daarvoor nodig hebben. Natuurlijk is het belangrijk dat een middelbare school ze hierbij ondersteund. En het is ook logisch dat ze daar een programma voor inkopen. Ik vermoed echter dat het LOB programma het voor jongeren lang niet altijd voldoende is om tot een keuze te komen.

Tijd voor een onderzoek

Daarom besloot ik een onderzoek te doen. Daarin konden  jongeren  aangeven of ze het LOB programma nuttig vonden en of het LOB programma bepalend is geweest voor hun studiekeuze. De doelgroep waarop ik me heb gefocust zijn jongeren met Autisme en/of AD(H)D. Ouders van een jongere met autisme en/of AD(H)D heb ik ook betrokken bij het onderzoek. 80% van hen gaf aan dat zij het LOB programma niet nuttig vonden. Hier lees je meer over dat onderzoek.

Ik vond het super boeiend om het onderzoek te doen. Ik ben HBO en niet universitair geschoold. Onderzoek doen heb ik dus wel geleerd, maar het is niet iets dat ik dagelijks doe. Dus ik heb wel even getwijfeld of ik het wel moest doen. Krijg ik genoeg respons en hoeveel werk haal ik me op de hals?
Het was inderdaad een flinke klus maar het heeft veel opgeleverd en ik ben blij dat ik het heb gedaan. Ik heb diverse ouders en jongeren gesproken en hun verhalen gehoord. Het ene verhaal meer emotioneel geladen dan het andere. Wat ook opviel is dat jongeren die thuisonderwijs krijgen lang niet allemaal een LOB programma kunnen volgen. En er zitten nogal wat jongeren met autisme thuis!

Er moet iets gebeuren voor die jongeren met autisme!

Nu is er gelukkig een aanvullend instrument om je kind te helpen met de studiekeuze: een talentenscan. Er zijn veel studies waaruit je kunt kiezen. En er zijn ontzettend veel beroepen waarvan jongeren niet kunnen inschatten wat het beroep inhoudt.
Sterker nog, we leiden nu op voor beroepen die nog niet bestaan.
Raar maar waar!

Het is dus niet verwonderlijk dat een jongere het moeilijk vindt om een keuze te maken. Toch hoeft het niet te moeilijk te zijn. Met een talentenscan weet je wát je talenten zijn en wat jou drijft. In een talentgesprek leg ik uit hoe je dit kunt koppelen aan de verschillende opleidingen en dan hoef je alleen nog naar de Open Dagen te gaan van de opleidingen die jou interesseren. Piece of cake, zouden mijn zoons zeggen.
Is natuurlijk niet zo, maar het is een goed begin.

Het nut van LOB

De uitkomst van het onderzoek sloot aan bij hetgeen mijn zoons hadden aangegeven. Toch is het LOB programma is wel degelijk nuttig hoor. Met name als je als ouders het programma gebruikt om met je kind in gesprek te gaan over zijn of haar toekomst. Door het doorlopen van het programma wordt de jongere aan het denken gezet en dat is een belangrijk onderdeel van het proces om tot een keuze te komen.

Wil je weten wat een talentenscan voor jouw kind kan betekenen?
Laat je gegevens hier achter en ik neem contact met je op. Een eerste gesprek is altijd kosteloos.


Als je wilt heb ik ook nog de Gratis JHob Studie-Mindmap voor je. Dit is een hulpmiddel om zelf met je kind in gesprek te gaan over zijn (of haar) toekomst. Echt heel handig.
Klik hier om om de Studie-Mindmap te downloaden.

Ik ben benieuwd wat je vindt van deze blog. Laat je hieronder een reactie achter?

Ik ben ook te vinden op Facebook en LinkedIn

Ik luister naar jou, luister jij ook naar mij?

Een gewone doordeweekse avond. Ik heb net een gesprek met mijn zoon gehad. En aan het eind van dat gesprek vraag ik nog even een moment zijn aandacht en zeg tegen hem: ‘Weet je nog? Ik luister nu naar jou, luister je ook naar mij?’

Mijn jongens zullen deze uitspraak vast herkennen. Ik heb hem vaak gebruikt toen ze opgroeiden en bij mijn 17 jarige gebruik ik de uitspraak nog wel eens. Hoe de zin interpreteert wordt, hangt af van de intonatie die je gebruikt, de klemtoon én de situatie waarin je de zin gebruikt.

Wil je actie effect hebben, is de zin hierboven allereerst géén dreigement, onderhandeling of aanbod. Nou ja, dat laatste wel een beetje. Maar niet in de zin van: pas als jij gaat luisteren, ga ik luisteren, eerder niet.
Hell no, daar ben ik helemaal niet van.

Het is meer van; Hoor je me? Heb je in de gaten dat ik naar je luister en je meer ruimte geef dan anders?
Wat ik mijn jongens wil leren is respect, gelijkwaardigheid en wederkerigheid. Daarom is deze aanpak, het gebruik van deze zin, een bewuste actie in mijn opvoeding geweest.

In deze wereld ben je niet alleen. We zijn er samen. Ik ben er voor mijn kinderen wanneer ze me nodig hebben en doe voor hen wat binnen mijn mogelijkheden ligt. Maar ik wil ze ook leren dat zij hier net zo goed een verantwoordelijkheid in hebben.

Als je autisme hebt, is het niet vanzelfsprekend dat je oog hebt voor de behoeften van anderen. Dat dit niet vanzelfsprekend is, is niet erg. Je kunt het leren.
Ik leer het mijn zoon met autisme door het voor te doen, hardop uit te spreken wat ik bedoel en waarom iets belangrijk is.  
En zo leert hij dat mensen om hem heen ook behoeften heb en dat ook ik dingen nodig heb om het prettig te hebben.

Heb oog voor mijn wensen zoals ik oog heb voor jouw wensen

Met het woord luisteren uit de zin, bedoel ik ‘heb oog voor mijn wensen zoals ik oog heb voor jouw wensen”. Pubers (en puberella’s) zijn vooral gericht op hun eigen behoeften en dat hoort ook zo. Zo ontdekken ze de wereld en hun grenzen. En die grenzen krijgen ze o.a. van ons als ouders. Maar dat wil niet zeggen dat je de grenzen op een autoritaire manier moet aangeven. Het kan veel prettiger.

Hoewel ik de ouder ben en niet een vriendin, streef ik er altijd naar om op een gelijkwaardige manier met ze te communiceren. Ik probeer niet meteen te reageren maar eerst even tot me door te laten dringen wat ze van me vragen. En ik probeer rustig te reageren.
Ik ben ook maar een mens dus ook bij mij gaat het wel eens anders. Soms komt mijn zoon met een bizar voorstel en dan reageer ik weleens te snel en te bot met: ‘Nou ik dacht het niet!’.
Het is wel duidelijk maar het bevordert de sfeer in huis niet echt, kan ik je zeggen.

Zoals alle pubers, is ook mijn zoon het lang niet altijd eens met regels die wij stellen. Zoals op tijd gaan slapen en niet tot 3 uur ‘s nachts online zijn. Er zit bij ons dus een klok op het internet en kan hij na het afgesproken tijdstip niet meer online. Ook niet met zijn telefoon.
Hij vindt dit overdreven en meent dat hij zelf kan bepalen hoe laat hij naar bed kan. Daar denk ik anders over en met reden, maar daar ga ik nu niet verder over uitweiden. Want dan wordt deze blog véél te lang.

Ondanks dat we niet altijd dezelfde mening hebben, vind ik het heel belangrijk om naar hem te luisteren en versoepel ik soms echt mijn grenzen wel eens. Ik wil hem daarmee het vertrouwen te geven dat hij mag gaan uitproberen en ontdekken wat bij hem past. En dat is het moment dat ik tegen hem zeg: ‘Heb je het in de gaten? Ik luister naar je.’ Ik spreek het dus letterlijk uit. Dat is ook het moment dat hij zich bewust wordt van de ruimte die hij krijgt. En dat waardeert hij.

Afgelopen zomer vakantie hebben we de regels rondom bedtijd behoorlijk versoepeld en toen de school weer begon is de tijdklok er weer op gezet. Zo heeft hij de ruimte gehad om puber te zijn (en is een paar keer veel te laat gaan slapen) en ben ik weer sturend zodra uitgeslapen zijn weer belangrijk is. In ieder geval tot ná zijn schooltentamens eind oktober.

Van vertrouwen geven, krijg je vertrouwen.

Je kind ruimte geven terwijl je eigenlijk denkt dat hij nog niet zover is, zie ik als een gebaar. Een gebaar van vertrouwen geven.
En van vertrouwen geven, krijg je vertrouwen, zo zie ik dat.
En ja, ik vind het meestal ook spannend. Gaat hij waarmaken waar ik op hoop? Vaak is dat zo maar soms ook niet. Maar hij mag fouten maken en daarvan leren, dus dat is oké.

Je leert jouw puber de waarde van jouw gebaar als je de zin eerst gebruikt in een situatie wanneer je ingaat op zijn vraag. Daarmee krijgt zijn behoefte voorrang op dat van jou. Het is goed om hierover na te denken.
Dat kan zijn in een situatie waarin hij vraagt om iets dat hij heel belangrijk vindt maar waar jouw prioriteit niet ligt.
Of dat je iets van hem overneemt, een telefoontje voor hem plegen bijvoorbeeld terwijl je vindt dat hij dat eigenlijk zelf moet doen.

Doe dit maar eens een paar keer in een periode van een maand. Kijk waar je hem de ruimte kunt geven om te ontdekken. En gebruik dan steeds de zin: ‘Merk je dat ik naar je luister?’ En voeg er ook aan toe ‘Ga je ook naar mij luisteren als ik dat nodig heb?’

Ik garandeer je dat er vervolgens vanzelf dat moment komt dat je hem kunt vragen: ‘Weet je nog? Ik heb …. (noem dat moment) naar jou geluisterd, luister je nu ook naar mij?’

Tijdklok

Wanneer het moment komt dat mijn zoon in discussie probeert te gaan over de tijdklok die er op het internet zit, zeg ik dat dus ook. En dan gaat hij onder protest, dat wel, akkoord want hij weet best waarom die tijdklok erop zit. Hij weet ook dat wanneer hij onvoldoende rust krijgt, het risico van gezondheidsproblemen op de loer ligt. Maar ja, ‘s nachts doorgaan scoort veel beter bij vrienden dan aan moeten geven dat je voldoende rust nodig hebt en dus niet mee gaat doen met het event van World of Warcraft.

Wil jij nu ook werken aan een relatie die gebouwd is op wederkerigheid? Ga dan ook deze zin gebruiken: ‘Jij wilt dat ik naar jou luister, luister je dan ook naar mij?’
En weet je wat het mij naast die fijne relatie ook oplevert?
Nachtrust!
Ik slaap véél beter als ik weet dat hij ook lekker ligt te slapen en zo aan zijn rust toekomt, want dat heeft hij hard nodig.

Schrijf je hier in voor de JHob inspiratiebrief en ontvang geregeld tips over omgaan met autisme en auti-communicatie.
Geen zorg, ik ga je echt niet iedere week mailen!

En waarom ik ervoor kies om jongeren met autisme te coachen

Er wordt mij wel eens gevraagd waarom ik het zo geweldig vind om jongeren met autisme te coachen. Om dit duidelijk uit te leggen, zal ik het verhaal vertellen van mijn buurjongen en buurmeisje. Beiden hebben een diagnose in het Autisme Spectrum Stoornis. (ASS)

Omwille van de privacy noem ik ze maar even Mees en Lisa.
Mees is 23 jaar, 4e jaars HBO ICT student en Lisa is 21 jaar. Zij studeert MBO Ruimtelijke vormgeving. Hun moeder is twee jaar geleden overleden en ze wonen beiden bij hun vader. Eén deur verder dus.

Mijn contact met Mees en Lisa is niet zo heel intensief. Mees zwaait wel altijd als hij het hondje gaat uitlaten en hij ziet me achter mijn computer zitten.
Lisa weet waarschijnlijk wel dat ik daar zit, maar ze kijkt niet. Ze is gefocust op het uitlaten van het hondje. Wanneer ik haar tegenkom en ik groet haar, dan groet ze terug. Daar blijft het contact bij.
Nu weet ik dat contact maken als je autisme hebt geen vanzelfsprekendheid is. Dus wat mij betreft is het prima.

Deze zomer

In de gesprekken die ik de afgelopen jaren met vader had en ik vroeg daarin naar de kids, kwam geregeld een aantal kwesties naar voren. Kwesties waarvan ik dacht: ‘daar zou ik ze wel mee willen helpen’.
Die gelegenheid kwam deze zomer. Zowel Mees als Lisa stonden er open voor om een talentenscan te doen. Eerst wat onwennig en niet helemaal overtuigd wat het voor hen kon betekenen. Maar toch ook wel nieuwsgierig. Lisa is dyslectisch dus ik sprak met haar af dat ik de vragen zou voorlezen.

Echt zó leuk!

Mees en Lisa vonden allebei goed dat vader mee luisterde met het talentengesprek. En hoe verder die gesprekken vorderden en hoe meer ze over zichzelf te weten kwamen, hoe meer je ze zag gaan stralen. Je merkt het doordat ze nét iets rechter op gaan zitten, aan een twinkeling in hun ogen of een stem die een toonhoogte omhoog gaat als ze zeggen: ‘Oh já?’
Echt, zo leuk!

Waar Mees nuchter is en weinig behoefte heeft aan aanzien, is Lisa opvallend. Zij wil graag gezien worden en krijgt graag complimenten van anderen. Krijgt ze die, dan gaat ze nog beter functioneren.
Mees functioneert op zijn best wanneer hij binnen een opdracht de vrijheid heeft om zijn eigen gang te gaan. Complimenten van anderen heeft hij niet echt nodig om gemotiveerd te blijven.
Nuchter en opvallend zijn talenten die Mees en Lisa en hebben en waarvan ze zich niet bewust waren.
Zowel Mees al Lisa herkenden zich erg goed in hun rapportage. Maar dat ze ook zo veel talenten hebben, was echt een openbaring voor ze.

Mensen met autisme niet flexibel en snel overprikkeld, hoor je vaak. Dat klopt voor een aantal mensen met autisme. Maar lang niet voor iedereen.
Mees kan – ondanks zijn autisme – wel degelijk zijn aandacht spreiden en hij kan zich ook goed afschermen van geluiden om hem heen. Tijdens het talentengesprek werd hij zich daarvan pas echt bewust, toen hij vertelde over zijn manier van werken. Dit betekent dus iets voor zijn toekomstige werkomgeving. Samenwerken in een kleine groep gaat hem goed af. Dat bleek uit de scan en Mees vertelde hoe hij dit deed tijdens zijn studie. Ook dat is belangrijk om helder te hebben voor de toekomst.
Lisa daarentegen is creatief en staat graag in het middelpunt van de belangstelling. Wanneer iets niet gaat werken, dan kan Lisa dat gemakkelijk loslaten. Dit is niet iets wat mensen verwachten bij autisme. Ook goed om te weten dus. Lisa is zich nu bewust van dit talent.

De afstudeerstage

Het allermooiste komt nog.
Aan het eind van het talentgesprek vroeg ik Mees nog: ‘Hoe gaat het eigenlijk met je sollicitatie voor je afstudeerstage?’ Daar raakte ik een teer punt. Want het liep voor geen meter. Voor de zomervakantie had hij drie sollicitaties verstuurd. Hij had één afwijzing ontvangen en van de andere twee had hij niets meer gehoord. En op mijn vraag wat zijn studiebegeleider hem had geadviseerd, antwoordde hij: ‘dat ik die twee even achterna moest bellen’.

Nu willen jongeren tegenwoordig sowieso niet graag bellen, lijkt wel. Maar Mees het advies geven om ‘er achteraan te bellen’ sloeg de plank helemaal mis. Mees heeft geen idee wie hij moet bellen.
Hij heeft gesolliciteerd naar een info@ mailadres. En als je al iemand aan de lijn krijgt, wat moet je dan zeggen? Naar wie moet je vragen? Dit werd ‘m niet dus. Hij wilde het advies niet opvolgen maar wat hij dan wel moest doen? Hij wist het niet.
Dus deed Mees…..niets.
Ik zie dit ook terugkomen bij andere jongeren met autisme.

Ik heb Mees vervolgens de tip gegeven om het advies van zijn stagebegeleider los te laten en opnieuw te beginnen met solliciteren. Dat heeft hij gedaan en binnen twee weken mocht hij bij twee bedrijven op gesprek komen. We hebben het sollicitatiegesprek voorbereid en geoefend met een rollenspel. Zelfs zijn kleding hebben we doorgesproken. Hij ging voor een overhemd en een spijkerbroek. ‘Een jasje past niet bij mij’ zei hij. (Nuchter als hij is) En vol zelfvertrouwen stapte hij bij mij de voordeur uit. Het viel hem een beetje tegen dat hij niet meteen de eerste keer aangenomen werd. Maar bij de tweede sollicitatiegesprek was het raak. Hij heeft zijn afstudeerstage.
Bij een bedrijf dat oog heeft voor de behoeften van werknemers met autisme. Hoe fijn is dat!

En Lisa? Lisa en haar vader gingen kort daarna naar een intake voor een project zelfstandig wonen, waar Lisa zich wil aanmelden. In dat gesprek kon Lisa zo goed vertellen over haar talenten dat de intaker graag meer wilde weten over de talentenscan.

Een boost voor hun zelfvertrouwen

Lisa en Mees zijn beiden een stap verder. Ze hebben helder over welke talenten ze beschikken en hoe ze die voor zich kunnen laten werken. We hebben ook gesproken over waar die talenten vandaan komen. En zo hebben ze zichzelf veel beter leren kennen. Een echte boost voor hun zelfvertrouwen. Dit gun je toch iedereen?
Toen ik het appje van vader kreeg, met het nieuws van de afstudeerstage en de intake, heb ik de hele dag lopen stralen.
Het is toch geweldig wat de talentenscan voor Mees en Lisa heeft gedaan! Nu al! En dan te bedenken dat ze de talentenscan de komende jaren nog in allerlei situaties kunnen gebruiken.

Wil je weten wat een talentenscan voor jou kan betekenen? Stel je vraag dan via dit contactformulier en ik neem snel contact met je op.
Er zijn verschillende mogelijkheden voor korte en langere coachtrajecten. De trajecten zijn maatwerk, dus altijd passend bij jouw situatie.

Met WAT krijg ik mijn kind in beweging?

Wees gerust, ik ga het uitleggen. 😀

Mensen met autisme kunnen heel geconcentreerd met iets bezig zijn. Dat is algemeen bekend. Neem het voorbeeld van het kijken van YouTube-filmpjes of het spelen van een game. Ze hebben alleen oog voor wat zij aan het doen zijn. Vervolgens heb jij een probleem als je jouw kind iets anders wilt laten doen.

Toverstokje?

Je bent zo duidelijk als je maar kunt zijn maar hij komt niet los van wat hij aan het doen is. (Lees voor hij ook zij)
Laat staan dat hij gaat doen wat jij graag wilt. Zelfs al roep je hem voor de 2e of de 3e keer en hij reageert met: jahaaá, ik kom!
Of hij reageert helemaal niet, dat kan ook.
Om moedeloos van te worden.
Ik heb geen toverstokje waarmee ik maar hoef te zwaaien en hij komt los van wat hij aan het doen is. Zo werkt het helaas niet.

W.A.T-ten werkt wel

W.A.T-ten is een positieve manier van communiceren waarin je vast patroon gebruikt van 3 stappen. Deze 3 stappen zijn Waarnemen, Aansluiten en Toevoegen. Je leest er meer over in Auticommunicatie, Geef me de 5 van Colette de Bruin (2012).

Met W.A.T-ten ga je in het moment, afstemmen met je kind. In het gesprek kan het nodig zijn om meerdere keren hetzelfde patroon van waarnemen, aansluiten en toevoegen, toe te passen.

Waarnemen, Aansluiten en Toevoegen

Neem de tijd

Stel jezelf in op het gesprek en de manier van denken van je kind. Oftewel zet je auti-bril op.
Verplaats jezelf in je kind. En neem daarvoor even de tijd. Laat goed tot je doordringen wat hij aan het doen is en waarom dat belangrijk voor hem is. En oordeel vooral niet. Wees bewust van het positieve van het geheel en geniet daarvan. Je bent aan het waarnemen.

En nu aansluiten

Wat je zelf wilt, parkeer je even. Je richt je op je kind. Benoem wat je ziet. Wanneer hij aan het vertellen is, herhaal je wat hij zegt. Letterlijk!
Gebruik geen andere zin, dat moet hij die eerst weer verwerken, voordat hij verder kan.

Je kunt ook letterlijk mee gaan doen met wat hij aan het doen is. Het YouTube-filmpje mee kijken bijvoorbeeld. Door dit te doen verbind je je op dat moment met hem. Voor beiden een fijn moment. Aansluiten is dus niets meer en niets minder dan meedoen.

Tijd om toe te voegen

Bij het toevoegen ga je aangeven wat je van hem wilt. Dit doe je in 3 stappen:

  1. Maak wat je gaat doen voorspelbaar. Zeg bijvoorbeeld: ‘ik ga je iets vragen’ of ‘ik wil een afspraak met je maken’. Laat dit even bezinken en check of je zijn aandacht hebt. Benoem dan pas waar je het over wilt hebben. 
  2. Vraag hem vervolgens wat er nodig is om hem te laten doen wat jij wilt. Neem het voorbeeld van Youtube-filmpjes kijken. Vraag hem hoe lang het filmpje nog duurt voordat hij kan stoppen of vraag hem hoeveel filmpjes hij nog wil kijken voordat er ruimte is om iets anders te gaan doen. Bij pubers werkt het vaak prettig als hij zelf de afspraak formuleert. Dan is de kans groter dat hij zich eraan gaat houden én je weet zeker dat hij jouw bedoeling goed begrepen heeft. 
  3. Maak daarna een afspraak met hem of herhaal wat hij zelf heeft geopperd, waarbij je duidelijk bent op de 5: Wie, wat, waar, wanneer en hoe.

W.A.T-ten met de was

Bijvoorbeeld: Zijn was moet gewassen worden en daarnaast wil je dat hij daar zelf een stukje verantwoordelijkheid in neemt. Dit is wat je kunt zeggen: Als je (wie) nog twee filmpjes (wanneer) hebt gekeken, dan las je een pauze in en dan breng je je was (wat) met de wasmand (hoe) naar de bijkeuken (waar).

En zo krijg je met W.A.T-ten je kind in beweging. Het vraagt misschien wat oefening, maar dan gaat het vast lukken.
Herhaal de opdracht rondom de wasmand geregeld en je zult merken dat je op den duur alleen nog hoeft te vragen of hij voor dit en dit tijdstip, zijn wasmand naar de bijkeuken wil brengen. Scheelt jou gesjouw en hij maakt een stap richting zelfstandigheid.
Lees voor het wegbrengen van de was een andere actie, pas het W.A.T-ten toe en ook dat zal gaan werken.

bonus tip

Bonus-tip: Geef je pubers een eigen wasmand op zijn kamer. Dat maakt de stap naar de wasmand een stuk kleiner. Met als gevolg: geen vuile sokken meer over de vloer.

Lees hier een tip over communicatie. Het heeft mijn relatie met mijn auti-puber een stuk verbeterd. En de sfeer in huis werd met de dag beter!

Op Facebook geef ik geregeld handige tips. Lijkt je dat wat? Ga naar JHOB op Facebook, volg mij daar en mis niets.

Een lekker stellige uitspraak

‘Ik weet 100% zeker dat ik in het nieuwe jaar met de brommer naar school ga!’
Het is eind juni en het gesprek gaat over de brommer. Het is de brommer die nog in onderdelen uit elkaar ligt.
Mensen met autisme doen vaker stellige uitspraken. Ze kunnen daarbij ook nogal vasthoudend zijn. Misschien herken je het wel.

Auti-communicatie

Er valt heel veel te zeggen over communicatie met autisme. Communicatie is één van de aandachtsgebieden bij mensen met autisme.
En dat geldt zeker voor mijn zoon. En het geldt ook voor veel andere mensen met autisme die ik ben tegen gekomen.

Geef me de 5

Dagelijks gebruik ik de kennis die ik heb opgedaan vanuit de methodiek Geef me de 5 en het boek auti-communicatie van Colette de Bruin. Voor mij werkt het. Eerder ging ik veel vaker in discussie. Het werd geregeld zelfs een strijd maar nu weet ik gelukkig beter. En het contact met mijn zoon is sindsdien enorm verbeterd. Ik deel dan ook graag een tip waar ik zelf ook veel aan gehad heb. Deze tip geldt voor pubers maar zeker ook voor anderen met autisme.

TIP: Ga niet in discussie, wanneer hij stellig is over iets dat niet waar kan zijn, maar ga in gesprek.

Zijn mening is oké.
Maak er vooral geen welles-nietes discussie van. Je zult alleen maar weerstand krijgen en je puber zal op dat moment niet open staan voor argumenten.
Hij zegt de dingen die hij zegt echt uit overtuiging. Is hij stellig in zijn mening? Geef aan dat je begrijpt dat dit zijn mening is.
Zijn mening is oké.
Het allerbelangrijkst is dat jij gaat begrijpen hoe hij denkt. Zeg hem dat je benieuwd bent hoe hij zijn mening gevormd heeft.

Het kan zijn dat hij erover gelezen heeft op internet, of dat een docent iets gezegd heeft. Voor hem is dat dan zoals het is.
Stel hem vragen zoals: Waar heb je dat gelezen? Of Waar heb je deze informatie vandaan?
En als jij weet hoe hij zijn mening heeft gevormd, begrijp je hem al een stuk beter. Daarmee neem je hem serieus. Hij voelt zich gehoord en dat zal de sfeer van het gesprek zeker bevorderen.

De brommer van zijn bonusbroer rijdt. Dat wil hij ook.

De brommer

Ik stelde mijn zoon de vraag: ‘Vertel, hoe komt het dat jij zo zeker weet dat het 100% zeker is dat je na de vakantie op de brommer naar school gaat’.  Vervolgens ging hij vertellen over de klusjes die nog gedaan moesten worden voordat de brommer af was. En dat die klusjes met gemak af zouden komen. Dus hij ging zeker te weten na de vakantie op de brommer naar school.
Ondanks dat ik allerlei hobbels voorzag, ik heb namelijk ervaring met de omstandigheden waarin hij aan die brommer moet gaan werken, was mijn reactie was daarop: ‘Dus jij hebt er wel vertrouwen in?’ Waarop hij zei: ‘Jazeker!’
Natuurlijk kan ik dan met allerlei mitsen en maren aankomen. Heeft dat zin? Ik denk het niet. Wanneer er een tegenvaller komt, dan is het vroeg genoeg om daarover in gesprek te gaan.

Choose your battles.

Sinds ik gestopt ben met discussiëren en belangstellende vragen ben gaan stellen is het bij ons in huis een stuk gezelliger geworden. Ga dus vooral die vragen stellen.

Wil je iets meer weten over studiekeuze van jongeren in combinatie met autisme? Ik wilde er meer van weten, dus heb ik een oriënterend onderzoek gedaan. Lees dan hier verder

Resultaten van mijn oriënterend onderzoek

Zowel in mijn persoonlijke omgeving als binnen mijn werk kom ik jongeren tegen die moeite hebben met het vinden van een geschikte opleiding.
De keuze is tegenwoordig ook enorm groot. Echt bizar.
Ik durf te wedden dat er tientallen opleidingen zijn waar je zelfs nog nooit van gehoord hebt. Mijn oudste zoon doet een opleiding Creative Technology, om maar een voorbeeld te noemen. We leiden op voor beroepen die nu nog niet eens bestaan. Dus wat moet je in hemelsnaam kiezen?

Tel daarbij op dat de druk om te presteren groot is.
Via social media zie je vooral mensen die ‘het gemaakt’ hebben.
Ze showen mooie kleding, laten exclusieve reizen zien en rijden dure auto’s.
En daar sta je dan met je 18 jaar.
Je moet gaan kiezen voor je toekomst. Waar doe je goed aan?
Aan de ene kant wil je kiezen voor een opleiding waar je straks dik geld mee kan verdienen en aan de andere kant wil je iets gaan doen waar je je goed bij voelt.

Dág collegegeld, hallo studieschuld.

In mijn omgeving zie ik dat de ene na de andere jongere of niet kan kiezen (en dan maar voor een tussenjaar gaat) of in het eerste jaar uitvalt omdat de studie toch niet past. Ik zie ook dat studenten uitvallen omdat het soort onderwijs tegenvalt. Bijvoorbeeld omdat de studie veel theoretischer is dan ze gedacht hadden. Dág collegegeld, hallo studieschuld.
Vervolgens loopt de druk alleen maar op. Dat wil je toch niet!?

Dit is niet anders voor jongeren met autisme, AD(H)D, maar voor hen is de wereld al zoveel complexer. Ik zou hen een verkeerde keuze graag besparen. Je leert van ieder studiejaar, daar ben ik van overtuigd en dus is geen enkel studiejaar een verloren jaar. Maar voor de jongere zelf voelt het niet altijd zo positief.

Vanaf 2007 ben ik me gaan verdiepen in autisme. Twee van mijn drie zoons hebben een diagnose dus het is ook niet zo vreemd dat hier mijn interesse ligt. Ook zij worden niet altijd even goed begrepen en ook voor hen ligt de druk hoog. Ik zie hen en hun vriendengroep worstelen met de keuzes waar ze voor staan.
Als TMA professional heb ik de beschikking over een gaaf instrument, de talentenscan. Die wil ik dan ook graag inzetten voor jongeren zoals zij.

Voor een presentatie die ik begin juni 2020 heb gegeven, ben ik op onderzoek uit gegaan. Ik had een sterk vermoeden en ik wilde mijn gevoel en mijn aannames wel eens toetsen.
Klopt het dat als je autisme of AD(H)D hebt, een studie kiezen extra lastig is? En klopt het dat het onderzoeksprogramma dat de middelbare school hiervoor inzet, onvoldoende helpend is?

Op het moment van schrijven (7 juni 2020) zijn dit de resultaten:
90 mensen vulden de vragenlijst in. Daarvan waren 26 personen zelf jongere met autisme of AD(H)D en 64 personen ouder van een jongere met autisme of AD(H)D.

  • 80% geeft aan dan het LOB programma van de middelbare school niet nuttig was voor hen. 
    (LOB = LoopbaanOriëntatie en loopbaanBegeleiding)
  • 60% geeft aan dat het LOB programma niet bepalend was voor de studiekeuze
  • 67% geeft aan dat het kiezen van een studie moeilijk was
  • 28% zegt geen hulp te hebben gekregen bij het kiezen van een studie
  • 16% zegt, bij nader inzien toch liever een andere studie gekozen te hebben

Het onderzoek was een kort oriënterend onderzoek. Ik heb geen gebruik gemaakt van een controlegroep, zoals jongeren zonder autisme, AD(H)D. Dat ga ik bij een volgend onderzoek zeker anders doen.
Ik kan dus niet met zekerheid stellen dat het kiezen éxtra lastig is.
Wel kan ik vaststellen dat het LOB programma onvoldoende helpend is.
69 mensen geven aan dat LOB niet nuttig was en 55 personen zeggen dat het LOB programma niet bepalend was voor hun keuze. 25 mensen zeggen geen hulp te hebben gehad bij het kiezen van een studie.

En voor deze laatste groep wil ik dus het verschil gaan maken.
En dat ga ik doen met mijn kennis over autisme en natuurlijk de talentenscan.
De talentenscan is een online onderzoek dat een praktisch persoonlijk rapport weergeeft. In het rapport staan 22 talenten benoemd. En het rapport laat zien waar die talenten vandaan komen.
En dat is reuze handig bij het schrijven van motivatiebrieven, reflectieverslagen en bij het maken van de juiste studie- of baankeuze.
Het helpt gegarandeerd ook om precies de juiste woorden te vinden om jezelf goed te presenteren.

Wil je weten wat een talentenscan voor jou kan betekenen? Of wil je gewoon eens van gedachten wisselen?
Neem dan gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek.

Trouwens, zodra je als jongere een keuze moet gaan maken voor een minor of een master, dan kom je weer voor dezelfde soort keuzes te staan.
Dus maak je borst maar nat.

Door de ogen van mijn auti-puber

Van hem hoeft het niet zo nodig,
die versoepeling van de maatregelen.
Zeker niet als dat betekent dat hij straks weer fysiek naar school moet.
Tja, hier spreekt inderdaad een puber.

Hier spreekt mijn puber met autisme.
Hij mist school niet.
Hetzelfde geldt voor klasgenoten en andere sociale contacten.
Ook niet na 8 weken.
Of duurt deze corona periode al langer?
Ik ben de tel kwijt.

Eigenlijk heb ik een zeer relaxte puber in huis.
Na het eten blijft hij nog gezellig een poosje natafelen.
Er worden grapjes gemaakt en hij heeft dikke pret wanneer hij mij aan het schrikken maakt.
Op deze manier mis ik school ook niet.
Integendeel, ik geniet enorm van mijn zoon.

De even weken is hij bij zijn vader in huis
De oneven weken is hij bij ons.
Om het weekend komen zijn broers.
Zijn vrienden, die veelal in het buitenland wonen, spreekt hij online.
En ook zijn mentor spreekt hij iedere week twee keer.
Voor hem is het goed zo.

En dat snap ik ook wel.
Het zijn veel minder schakel-momenten
Veel minder prikkels om te verwerken
Veel minder stress momenten van het ‘op tijd komen’

Scheren vindt hij niet nodig.
Sterker nog, hij heeft zichzelf een challenge opgelegd:
Niet knippen en scheren gedurende de gehele coronaperiode
en straks weer naar school met een ‘corona-hoofd’.
Hij heeft er nu al lol om.
Van hem mag het nog wel een poos duren zo.
En ik wil hem heel graag zo relaxed houden.
Kortom, genieten zolang het kan.

Keuzestress, ik krijg er een punthoofd van!

Als ik teveel zeurde, zei mijn moeder vroeger: ‘Ik krijg een punthoofd van je!’ Geen idee waar ze dit vandaan haalde.
Maar haar boodschap was duidelijk: kappen nou!

In de bovenbouw van het middelbaar onderwijs beginnen ze met oriënteren. Je moet een online beroepentest invullen en je moet naar ‘open dagen’. Wie weet moet je nog een persoonlijkheidstest invullen en wordt je ook nog uitgedaagd om een competentietest in te vullen. Uit al die resultaten moet je dan een conclusie trekken en is een studie kiezen een makkie.
Of toch niet?

Een studie kiezen waar je helemaal tevreden over bent, is ontzettend lastig. Er komt zoveel bij kijken. Als je ook nog eens autisme hebt, dan is een studie kiezen helemaal lastig. Welke studie bij je past, bepaal je door:

  • Wat voor type mens je bent
  • Welke talenten je hebt
  • Wat je competenties zijn
  • Wat je interesses zijn
  • Welke beroepen je leuk lijken

Dat is nogal wat. Hoe krijg je nu overzicht over al deze aspecten? Daarvoor kun je dus een Talentenscan inzetten.

Talentenscan
Een Talentenscan helpt bij het onderzoeken wat voor type mens je bent en welke talenten je hebt. Het systeem koppelt talenten aan drijfveren en verdeelt deze onder in dimensies. Dat is handig, omdat je die dimensies weer kunt koppelen aan studies en beroepen. Dit zijn de dimensies:

  • Emotionele balans
  • Motieven
  • Sociale talenten
  • Beïnvloedende talenten
  • Leidinggevende talenten
  • Organisatorische talenten

Sociale talenten
Denk niet te snel bij autisme ‘sociale talenten dat wordt niks’, want dat valt reuze mee. Talentenscan brengt 5 drijfveren in kaart die bij sociale talenten horen. En juist die drijfveren laten zien, wat voor type mens je bent.  Neem nu de drijfveer sociale empathie. Dit zegt iets over de mate waarin je intrinsieke belangstelling en interesse hebt voor menselijke problemen en de behoefte om het gedrag van anderen te analyseren. Hoe lager iemand scoort op sociale empathie hoe feitelijker iemand is. En hoe hoger iemand scoort, hoe inlevender iemand is. Beide zijn talenten! En vergeet niet, het is niet zwart of wit. Iemand is niet of feitelijk of inlevend.  Ook jongeren met zijn allemaal uniek. Alle antwoorden die de jongere geeft in de scan levert een beeld op van zijn of haar persoonlijkheid. Dit beeld zet de Talentenscan om in een radar. Mooi en overzichtelijk.

Uitstellen of juist vast besloten?
De middelbare school vraag van een leerling dat hij of zij regelmatig bezig is met het oriënteren op beroepen en studies. Dat is goed, want jongeren zijn nogal geneigd om iets wat ze moeten en niet bijzonder leuk vinden, uit te stellen. Want het duurt toch nog járen voordat er definitief een keuze gemaakt moet worden. Bij jongeren met autisme kan het ook wel eens andersom zijn. Eenmaal een studie gekozen, is hij of zij vastbesloten om deze studie te gaan doen. En wat doe je dan als ouders wanneer je vermoedt dat deze studie helemaal niet bij je zoon of dochter past? Daar wil ik graag bij helpen.

Wat weet die er nou van!
Ik heb niet alle antwoorden. Maar ik kan wel de garantie geven dat de  jongere in staat zal zijn om zelf te beslissen op basis van wat hij heeft geleerd over zichzelf en de mogelijkheden rondom studies en scholen.
Dit is zeker handig wanneer een jongere zich moeilijk laat begeleiden door een ouder. Want ja, wat weet die er nou van!
Daarnaast snap ik hoe het brein van iemand met autisme werkt. Ik weet dat het gedrag dat hij laat zien vraagt om uitgediept te worden en hoe ik mijn communicatie daarop kan aanpassen. Geen twee mensen met autisme zijn hetzelfde. Welke studie bij iemand past en hoe iemand tot een keuze komt, is dan ook bij iedereen anders. Mijn doel is om studiekeuze voor jongeren met autisme wat makkelijker te maken. Zodat dit niet meer stress oplevert dan nodig.

En zoals mijn moeder vroeger wel eens een punthoofd kreeg van mij, is het heel goed mogelijk dat jouw kind met autisme een punthoofd krijgt van al die keuzes.
Het is mijn doel om jouw kind te helpen om zonder al te veel stress een keuze te maken. Helemaal stress-loos is waarschijnlijk een utopie. Maar dat is normaal. Iedere puber vindt het spannend om een studie te kiezen.

Wil je eens van gedachten wisselen over het kiezen van een studie? Laat dan hier je gegevens achter en ik neem contact met je op.

Grasmaaien

Mijn jongste zoon heeft autisme. Zijn streepjes op de streepjescode, zoals dat in Geef me de 5 taal genoemd wordt, zitten vooral op communicatie. Dit betekent dat woorden, betekenis, taal en intonatie belangrijke punten voor hem zijn.

Daarbij hoort hij gefragmenteerd en dat resulteert nogal eens in acties die mensen in zijn omgeving niet begrijpen.
Als ouder probeer ik hem te steunen, een ambassadeur voor hem te zijn en hem klaar te stomen voor de volwassen wereld.
Ik probeer duidelijk te zijn op de 5. Wie, wat, waar, wanneer en hoe.
Dat gaat ook wel eens mis, zoals die keer dat ik hem vroeg om het gras te maaien.
Hij zou er €3,50 mee verdienen.

Dit gaat fout
Mijn vraag was of hij (wie) het gras (wat) netjes (hoe) wilde maaien. En wel direct na het eten (wanneer), voordat hij zou gaan sporten. Het ‘waar’ van de 5 was niet nodig om te noemen. We hebben alleen gras in de achtertuin.
Zie je waar het fout gaat?

Afijn, na het eten hoefde ik alleen maar te zeggen: ‘doe het nu maar’.
De tafel was nog niet afgeruimd en normaal helpt hij altijd mee. Jelmer heeft in beperkte mate last van zijn autisme. Dus het niet helpen afruimen is geen probleem voor hem. Alleen maar lekker makkelijk. Hij is tenslotte 16 en ook een puber.

Om tien over zeven komt hij naar binnen, het gras is gemaaid en al het materiaal ligt er nog. Hij: Mam, ik moet echt gaan omkleden, anders kom ik te laat bij sport. Oké dilemma dus.
Ga ik hem stimuleren om NU alsnog snel de boel op te ruimen of geef ik hem de ruimte waar hij om vraagt.
Ik besluit hem de ruimte te geven op voorwaarde dat hij opruimt als hij terug komt.

Kantjes knippen
Als ik een rondje loop door de tuin, valt me op dat het gras is gemaaid, maar dat de kantjes niet zijn geknipt. En dat hoort er toch wel bij, vind ik. Maar ja, ik heb het knippen van de kantjes niet genoemd. Wat nu?
Eenmaal terug van het sporten, ruimt hij meteen de grasmaaier en het snoer op.
Ik besluit de situatie alsnog met hem te bespreken. Na hem gecomplimenteerd te hebben voor het snelle opruimen en het grasmaaien, benoem ik dat het knippen van de kantjes er ook bij het grasmaaien hoort.

En ja hoor, zoals verwacht protesteert hij, want ik had het knippen van de kantjes niet genoemd. Ik had hem gevraagd om het gras te maaien en dat had hij gedaan. Natuurlijk moest ik hem gelijk geven.
In de vraag die ik hem gesteld heb, heb ik het woord ‘netjes’ gebruikt. Zo subjectief als ik-weet-niet-wat!
Weet hij veel wat ik bedoel met ‘netjes’!

Ik heb met hem doorgenomen wat ik hem gevraagd had en waar ik duidelijk ben geweest op de 5. Natuurlijk bleek dat ik duidelijker had moeten zijn. Hij daarentegen, moet leren om te vragen wanneer er iets niet volledig duidelijk is. De wereld is nu eenmaal niet 100% duidelijk. En niet iedereen weet dat iemand met autisme duidelijkheid op de 5 nodig heeft om goed te kunnen functioneren. Hij moet leren om de opdracht na te gaan en vragen te stellen wanneer er geen duidelijkheid is op één van de wie, wat, waar, wanneer of hoe.

Dus heb ik hem verteld dat wanneer er voor hem een onduidelijkheid zit in de opdracht hij altijd (=generaliseren) aan de opdrachtgever moet vragen wat hij precies bedoelt. In dit geval had hij kunnen vragen: ‘mam, wat is netjes voor jou?’

Trots
Oké en dan nu? Zou ik hem die kantjes nog laten knippen of niet?
Ik besloot hem zelf te laten kiezen:
De kantjes alsnog knippen, omdat kantjes knippen nu eenmaal hoort bij grasmaaien of de kantjes niet knippen, omdat ik het niet had genoemd.
Wat was ik trots op hem toen hij ervoor koos om de kantjes te gaan knippen.
Wel probeerde hij loonsverhoging te krijgen, want ja, nu was hij wel een stuk langer bezig!